Marszałek – biografia

Marszałek Józef Piłsudski – urodził się 5 grudnia 1867 r. w Zułowie, 60 km na północ od Wilna. Uczęszczał do rosyjskiego gimnazjum rządowego w Wilnie, następnie – od 1885 r. – studiował medycynę na uniwersytecie w Charkowie. W 1887 r., za związki z antycarską opozycją, został aresztowany i zesłany na wschodnią Syberię. Po powrocie zawiązał w 1893 r. organizację PPS na Litwie, rok później rozpoczął wydawanie konspiracyjnego „Robotnika”. Aresztowany w 1900 r., zbiegł z petersburskiego szpitala, gdzie symulował chorobę umysłową. Wrócił do konspiracji w PPS. W czasie rewolucji 1905 r., której pragnął nadać charakter narodowego powstania, kierował Organizacją Bojową PPS. W 1906 r. powołał do życia PPS – Frakcję Rewolucyjną, opowiadając się jednoznacznie za walkę zbrojną o odzyskanie niepodległości. W 1910 r. zorganizował w Galicji Związek Strzelecki. Jako Komendant Główny, przygotowywał członków „Strzelca” do czynu zbrojnego. Tuż po wybuchu I wojny światowej, stworzył tajną Polską Organizację Wojskową oraz 1.Kompanię Kadrową, którą 6 sierpnia 1914 r. odprawił w krakowskich Oleandrach do walki w zaborze rosyjskim. Wobec fiaska powstańczych planów, zgodził się przekształcić „Strzelca” w Legiony Polskie. Sam stanął na czele ich I Brygady, z którą stoczył wiele ciężkich bitew z Rosjanami. W 1917 r., wraz z wiernymi sobie legionistami, odmówił złożenia przysięgi na sojusz z Niemcami i Austrią i tym samym zerwał z preferowaną początkową opcją na państwa centralne. Został aresztowany i osadzony przez Niemców w twierdzy w Magdeburgu. 10 listopada 1918 r. powrócił do Warszawy i wkrótce objął funkcje Naczelnika Państwa oraz Naczelnego Wodza. Walnie przyczynił się do zorganizowania, skonsolidowania i zabezpieczenia polskiej państwowości, rodzącej się po z górą 100 latach zaborów. W marcu 1920 przyjął tytuł Pierwszego Marszałka Polski. Zorganizował skuteczną obronę odrodzonego państwa przed nawałą sowiecką. Przygotował zwycięski plan bitwy warszawskiej, stoczonej z Armią Czerwoną w sierpniu 1920 r. Był to największy triumf oręża polskiego od czasu bitwy pod Wiedniem w 1683 r., decydujący o losach całej Europy. Miesiąc później dowodzone przez niego wojsko pobiło Sowietów w bitwie nad Niemnem. W 1923 r. Piłsudski przeniósł się do prywatnej wilii w Sulejówku, wcześniej rezygnując ze wszystkich stanowisk państwowych i wojskowych. W maju 1926 r. stanął na czele udanego zamachu stanu, po którym sprawował de facto władzę dyktatorską. „Na każdym kroku starał się akcentować wielkość Polski i znaczenie służby tej wielkości (…) Chciał stworzyć polskie imperium na wschodzie Europy, bezpieczne między Niemcami i Rosją, chroniące inne mniejsze narody między Bałtykiem i Morzem Czarnym. W stosunkach z innymi państwami miał jedno zalecenie: <Nigdy nie zniżać głowy, tzn. przestrzegać godności>”. Zmarł 12 maja 1935 r., na raka wątroby. Sześć dni później został pochowany na Wawelu.

Przygotowano na podstawie biogramu Józefa Piłsudskiego autorstwa prof. Andrzeja Nowaka, zamieszczonego w „Wielkiej Księdze Patriotów Polskich”, Wydawnictwo Biały Kruk, Kraków 2013.